HvJ EU: privékopieheffing bij verkoop van opslagmedia aan commerciële eindgebruikers toegestaan

HvJ EU 15 januari 2026, IEF 23236; IT 5088; ECLI:EU:C:2026:13 (bluechip tegen ZPÜ). De zaak gaat over de reikwijdte van de privékopie-exceptie (art. 5(2)(b) Richtlijn 2001/29) en de financiering van de daarbij behorende billijke compensatie. In Duitsland vorderde de collectieve beheersorganisatie ZPÜ van bluechip (producent/importeur/handelaar van pc’s, notebooks en workstations met ingebouwde harde schijf) betaling van een opslagmediaheffing over 2014–2017. De Duitse rechter paste een weerlegbaar vermoeden toe dat ook opslagmedia die aan commerciële eindafnemers (natuurlijke personen en rechtspersonen die voor zakelijke/professionele doeleinden inkopen) worden verkocht, (mede) worden gebruikt voor privékopieën door natuurlijke personen, zodat de heffing verschuldigd is tenzij de verkoper het tegendeel bewijst. De Bundesgerichtshof vroeg of een nationale regeling die de heffingsplicht bij deze marktpartijen legt en uitgaat van zo’n vermoeden, verenigbaar is met art. 5(2)(b) Richtlijn 2001/29.

Het Hof oordeelt dat art. 5(2)(b) Richtlijn 2001/29 een dergelijke regeling niet uitsluit, mits aan twee kernvoorwaarden wordt voldaan. (i) Het systeem moet zijn gerechtvaardigd door praktische moeilijkheden bij het identificeren van particuliere eindgebruikers en het vaststellen van het gebruiksdoel van de media; die moeilijkheden kunnen ook bestaan bij verkoop aan commerciële afnemers, omdat opslagmedia uiteindelijk door natuurlijke personen worden gebruikt (bijv. werknemers), ook privé binnen een professionele context, of later na vervanging/doorverkoop op de tweedehandsmarkt. (ii) De regeling moet waarborgen dat de heffing niet definitief drukt in situaties waarin het eindgebruik kennelijk niet onder privékopie valt, of waarin het privégebruik slechts minimale schade veroorzaakt: er moet daarom een effectieve vrijstelling en/of terugbetalingsmogelijkheid bestaan die niet “excessief moeilijk” is. Het Hof accepteert dat het vermoeden weerlegbaar is en dat vrijstelling bijvoorbeeld kan worden verkregen via verklaringen van commerciële afnemers, mits controle op de juistheid mogelijk is en (zo nodig) een effectief restitutierecht bestaat. Conclusie: een nationale regel die opslagmediaheffing oplegt aan fabrikanten/importeurs/handelaren bij verkoop aan commerciële eindgebruikers is Unierechtelijk toegestaan, behalve wanneer wordt aangetoond dat de media niet (of slechts op een schaal die hooguit minimale schade veroorzaakt) door natuurlijke personen voor privékopieën worden gebruikt.

50      Since these proceedings are, for the parties to the main proceedings, a step in the action pending before the referring court, the decision on costs is a matter for that court. Costs incurred in submitting observations to the Court, other than the costs of those parties, are not recoverable.

On those grounds, the Court (Eighth Chamber) hereby rules:

Article 5(2)(b) of Directive 2001/29/EC of the European Parliament and of the Council of 22 May 2001 on the harmonisation of certain aspects of copyright and related rights in the information society

must be interpreted as not precluding a national rule according to which manufacturers, importers and traders of storage media that may be used for making reproductions are obliged to pay the fair compensation laid down in that provision where those media are sold to commercial end users, except where those manufacturers, importers or traders establish that those media are not used by natural persons in order to make reproductions for private use and for ends that are neither directly nor indirectly commercial, or are used in such a way solely on a scale regarded as not causing more than minimal harm to rightholders.